De recente fascinatic - 'bewondering" gaat net te ver — van cultuur voor misdaad in al haar facetten valt mociliyk te verklaren: gaat het om een sublimatie van een onderdrukt maar aanwezig gevoel? Is het een (her)ontdekken van een gegeven dat wezenlijk deel uitmaakt van een maatschappij die dat al te lang flagrant ontkende? Of is het gewoon de zoveelste tijdelijke trend, het zoeken naar valse grensverleggende kunst? Feit is dat een haast obscene belangstelling voor geweld en allerhande aan misdaad gelieerde aberraties sinds kort een vanzelfsprekendheid is in de kunst en. zoals steeds, is het net de integriteit die slachtoffer wordt van de hype.

De kunstenaar Danny Devos (° 1959) onderzockt reeds een decennium lang de eventuele overeenkomsten tussen misdaad en kunst. Hierin gaat hij consequent haast sociologisch tewerk en maakt het 'veldwerk'. , het communiceren en corresponderen met veroordeelde misdadigers. wezenlijk deel uit van wat uiteindelijk in een tastbaar kunstwerk resulteert. Strikt gesteld is in die zin Devos eerder een conceptuele kunstenaar: vaak vormt een kunstwerk slechts een tussenstap. een terzijde gemaakte kanttekening in een proces dat eventueel nooit stopt Dat die 'work in progress' aanpak niet uitsluit dat er ook uitgepuurde installaties uit ontstaan, is een gegeven dat vooral de laatste jaren steeds duidelijker wordt in uitgesproken solide kunstwerken.

De twee jongste projecten van Danny Devos situeren zich enerzijds in het Duitse Ruhr-gebied en anderzijds op de Antwerpse linkeroever. Van 1955 tot zijn arrestatie in 1976 vermoordde de beruchtste Duitse seriemoordenaar. Joachim Kroll bijgenaamd Jockel, minstens 14 slachtoffers. Voor dit project onderzocht Danny Devos de vloed aan informatie die er destijds over deze moordenaar in de Duitse pers verscheen. Elk detail dat voor de kunstenaar zinvoller leek dan de door de media bepaalde 'essentie' werd verzameld en kwam terecht in enkele performances of installaties. In de Kunsthalle van Recklinghausen beperkte Devos zich tot een eenduidig feiten-kabinet: allerlei paraferalia, krantenkoppen. -knipsels en berichten uit de sensatiejournalistiek vormden samen één caleidoscopisch portret van Joachim Kroll. De logica van het geheel was natuurlijh arbitrair, de feiten en feitjes hadden -- behalve de moordenaar zelf — geen echte samenhang Hier werd een interpreteerbaar portret gevormd door het bewust uitspelen van contradieties, aan amalgaam van droge feiten en hysterische sensatiejournalistick Het fascinerende aan deze installatie was de dialoog die er ontstond tussen een persoonlijk object, het gesimuleerde bed van Joachim Kroll met daarop een plattegrond van de actieradius waarin de misdaden zich afspeelden. en de koele objectieve serie van data en feiten

Bij dit en ander werk valt het op dat Devos geen moreel standpunt inneemt. Wat gebeurt is. is gebeurt en wordt see getoond in een interpretatie van de kunstenaar. De vraag naar de verantwoordelijkheid lijkt oninteressant of is in elk geval afwezig Meermaals formuleerde de kunstenaar hierover zijn ideeën die niet als een verantwoording gelden maar wel op een duidelijke manier inzage geven in het doel van deze projecten: bij Devos vormt de vraag waarom hij kunstenaar werd en geen misdadiger her leidmotief van zijn kunst

In die zin is het Antwerpse project rond Michel Bellen, 'de moordenaar van de linkeroever'. nog een stuk interessanter omdat hier het onderzoek zich kon toespitsen op een persoonlijk contact moordenaar/kunstenaar. Misschien is het mooiste in Devos' kunst wat we niet zien, het louter ideële in diens werk. Desondanks was de installatie die ontstond uit de intense correspondentie met Michel Bellen een perfecte vertaling van die nu reeds enkele jaren voortdurende onderlinge gedachtenwisseling. Het leidt te ver om te spreken van cen eerbetoon aan de moordenaar maar toch voel je hierin de duidelijke verwantschap tussen de moordenaar en de kunstenaar of, geëxtrapoleerd, tussen misdaad en kunst.

Ook hier lagen krantenartikels aan de basis van de installatie(s) maar werd met het materiaal veel persoonlijker omgegaan. Afhankelijk van de bron. vier destijds belangrijke kranten, werd elke pagina die over Belle verscheen in oranje, blauw, groen of paars ingekleurd mits openlating van het desbetreffende artikel. Het vervreemdend effect — van op afstand lijkt het een formeel abstract schilderij - toont duidelijk hoe de media Belle voor zichzelf creëerden en hem opnieuw lieten wegdeemsteren: met een obscene honger naar gruwelijke details groeide het tekstvolume en werden de kleurvlakken kleiner. Eens heel de persoonlijkheid van de moordenaar verteerd, verdween die ook uit de geschiedenis. De vragen die dit werk oproept zijn pertinent en dwingen ons na te denken over dat waar we net liefst niet mee geconfronteerd willen worden en draaien het verwijt dat precies aan Devos' kunst zou kunnen gemaakt worden (een schijnbaar perverse belangstelling voor een sensationeel onderwerp) perfect om: het individu is wat wij ervan maken, bestaat bij de gratie van onze eigen fantasie.

Dat het hier om een exces gaat maakt. vreemd genoeg, het standpunt alleen maar duidelijker.

Nog doordachter waren de bij dit project horende losstaande zuilen waar de gelijkwaardigheid tussen Danny Devos en Michel Bellen letterlijk het hoofdthema vormt van de sculptuur. Een metalen constructie incorporeert twee portretten en twee fragmenten afkomstig uit de briefwisseling die Devos met Bellen voerde. De gezichten zijn stills uit video's en lijken precies daardoor op elkaar. Wie uiteindelijk wie is wordt een erg dunne lijn. Dit wordt versterkt door de uit de context gehaalde uitspraken die. behalve enkele duidelijk persoonlijke verwijzingen. volstrekt gelijkwaardig zijn. Stilistisch. zeker, maar in bepaald opzicht zelfs thematisch. In deze uiterst persoonlijke installaties wordt de schijnbare (?) uitwisselbaarheid tussen kunst en misdaad ten volle benut.

Dat zelfs hier, in dit precaire werk, de grens van het toelaatbare niet overschreden wordt is tekenend voor de integriteit en kwaliteit van het oeuvre van Danny Devos.

KUNSTHALLE, Recklinghausen (D) 16.1 - 27.2.1994 GALERIE ANNETTE DE KEYSER. Antwerpen (B) 26.2 - 10.4.1994