"Bompakket moest vriendin bang maken"

Gent (van onze doorgaans zeer goed geinformeerde reporter) Sorteerders van het postkantoor Gent X troffen gisterochtend tussen de lading post een verdachte zending aan die veel gelijkenis ver toonde met een bompakket. Het pak was gewikkeld in doorschijnend plastic. Binnenin zat een platenhoes met daarop een grijze materie, die een plasticlading kon zijn. Ook was een batterij zichtbaar en twee ontstekers. Op de koop toe merkten de sorteerders in het pak een krantenknipsel dat over een afgewezen man ging, die zijn voor malige verloofde een bompakket had gestuurd. Dat was in Zweden gebeurd. Het "Gentse bompakket" was geadresseerd aan een Antwerpse jonge vrouw. Vermoedelijk was het woensdagnamiddag in het Gentse gepost, in welke bus kon men niet meer achterhalen.

In de loop van de namiddag werd het pakket op een afgelegen plaats door ontmijners onderzocht. Het was namaak en totaal onschadelijk. Leden van het gerecht hebben te Antwerpen de vrouw ondervraagd voor wie het pakket bestemd was. Ze willen natuurlijk praten met de afzender en van haar hoopten ze te vernemen wie hij kon zijn.

(Vooruit, vrijdag 11 april 1980)

De bestemmmelinge van dit 'bompakket' was Ria Pacquee, de afzender was Danny Devos, een jong kunstenaar die wij bezochten in zijn woning., Prinsenhof 3 te Gent.

Hoog op de tweede verdieping van zijn woning heeft Danny Devos een installatie gemaakt, een ladder steekt door het raam naar buiten, op de vensterbank ligt een betonblok, die met een touw naar beneden kan getrokken worden. Het geheel wordt dag en nacht door een gloeilampje beschenen.

Als je aanbelt, hoor je even later zijn stem door luidsprekers boven je hoofd schallen om te vragen wie er gebeld heeft. Je kan dan antwoorden in een eveneens op de deur bevestigde mikrofoon. De deur gaat van binnenuit met een touw open. In afwisselend schemerdonker en helblauw neonlicht hadden wij een gesprek met hem.

-Danny Devos, U hebt het bompakket verstuurd?

-Ja -Waarom?

-Het was mail-art.

-Ik had in een krant een artikeltje gevonden: "Zweed stuurt bompakket". Het ging over een 75-jarige Zweed wiens vrouw er met een 63-jarige minnaar vandoor was. De 75-jarige man stuurde zijn vrouw een cassette van Roger Whittaker, die een bom bevatte. De 63-jarige minnaar opende het pakje en verloor zijn beide handen. Dit verhaaltje & een plaatje van Roger Wittaker dat ik in mijn bezit had, liggen aan de basis van het werk.

Ik maakte een fake-bompakket door middel van grijze plasticine, wat elektriese bedrading en twee batterijtjes. Dit wikkelde ik in transparante plastic en bevestigde het aan het plaatje, waarop ik ook het krantenknipsel plakte. ik gooide het pakket gewoon in de bus bij mij in de buurt.

-Was het bedoeling dat de rijkswacht en ontmijningsdienst gealar meerd werden?

-Nee,helemaal niet. Ik had geprobeerd het zo duidelijk mogelijk te maken, dat het fake was. Een bompakket verstuur je niet in transparant plastic.

-Toch belde de sorteerder prompt de rijkswacht.

-Ja, zondag reeds vond ik een uitnodiging in mijn brievenbus dat ik een bezoekje mocht brengen aan commandant Van Wanzeele in de rijkswachtkazerne. De man was zeer blij dat ik gekomen was, want hij was al een paar keer tevergeefs bij mij aan de deur geweest.

Met kennis van zaken leidde hij het gesprek naar het bompakket, dat hij bij zich had, en sporen vertoonde van intensief onderzoek door de ontmijningsspecialisten. Ik legde uit dat het om mail-art (postkunst mijnheer) ging, en hoe ik ertoe gekomen was, de relatie van het plaatje dat ik had enzovoort. Hij begreep het natuurlijk wel allemaal , en stelde een proces-verbaal op, dat wordt doorgegeven aan de recherche voor eventuele verdere vervolging. Hij zei dat ik het niet meer mocht doen. Het bompakket kreeg ik (nog) niet terug.

-Ik ben zowel bij ordediensten als bij de postdiensten zeer geliefd. Op 13 februari 1980 werd ik op het postkantoor door drie leden van de gerechtelijke politie samen met mijn fotograaf gearresteerd vanwege een verdachte zending die voor mij bestemd was.

Het ging toen om een aangetekende brief van Ria Pacquee, waarop aan de achterkant een tekst stond in verband met een overval die ik zou plegen op de generale bankmaatschappij te Gent. Ik werd toen meegenomen naar de brigade van de gerechtelijke politie te Destelbergen, waar ik gedurende anderhalf uur verhoord werd. Ik had toen ook al over mailart, maar het viel niet in de goede smaak. Ria Pacquee werd toen ook verhoord, zelfs mijn ouders werden door de plaatselijke politie geraadpleegd. Ik kreeg toen ook al te horen dat ik dergelijke briefwisseling niet meer mocht voeren, maar werd desondanks in het oog gehouden door "secret agent men" op straat, terwijl mijn huis ook werd doorzocht.

Het gaat er bij mail-art niet altijd zo "politioneel" aan toe. We zijn meer geinteresseerd in de postdiensten, ook niet om ze last te berokkenen, want dikwijls genoeg betreuren wij het achterhouden van vele van onze werken.

Je kan twee vage tendenzen ontdekken in mail-art: enerzijds is er het versturen van dingen die op zich artistieke waarde hebben, en waar het versturen slechts een medium is om naar buiten te treden, of het galerijwereldje te omzeilen. Deze vorm omvat het versturen van tekeningen, postkaarten, pakketten en diens meer. Anderzijds is er het versturen van dingen die een of meerdere processen doormaken door het versturen. Dit is een veel puurdere vorm van mail-art. Deze vorm kan enkel bestaan dankzij de postdiensten en is ook gekonsipieerd op de verschillende mogelijkheden die de postdiensten bieden.

Zo is er bv de "Indirekte korrespondentie", merk Guy bleus depot nr 42.292.

1. Een brief, verzonden naar een fiktief adres, keert terug naar de afzender: het is een indirekte brief naar zichzelf.

2. Een brief, pakket, enz; verzenden VIA een fiktief adres naar een ander: de werkelijk geadresseerde wordt als afzender op de keerzijde vermeld.

3. Het fiktieve adres bevat een stad die tweemaal voorkomt in één land of staat, bv. Buchs in Zwitserland, met postnummer 8107 en 9470 (geen van beide wordt vermeld). De brief reist van het ene Buchs naar het andere.

4. Een indirekte brief wordt bij aankomst in een andere indirekte brief verzonden. De eerste brief heeft de grootste afstand afgelegd, deze is oneindig als men blijft verderzenden. Nog meer doorgedreven kan men een brief sturen naar een fiktief adres, doch eveneens met een fiktieve afzender. Ter verklaring zullen de postdiensten dan de brief openen, om daarin een briefje te vinden met het verzoek het geheel door te sturen naar de werkelijk geadresseerde.

Je kan ook een brief versturen met aan beide kanten een adres en postzegels zodat de postdienst beslist wie de bestemmeling wordt. Meer medewerking is mogelijk als je uitdrukkelijk vraagt om een ingreep van de postdienst. Zo verstuurt Danny Devos kaartjes naar zijn postbode, met daarop een vraag of een verzoek. De postbode vult dan het kaartje in en gooit het bij Danny Devos in de bus. Er zijn nu onderhandelingen aan de gang opdat de postbode een kaartje zou sturen naar Danny Devos, die iets moet invullen en het weer posten zodat de postbode het terug in handen krijgt.

-Bent U gelukkig als U 's morgens iets in Uw brievenbus vindt?

-Ik ben nooit gelukkig.

-Ik voel mij dan een beetje minder slecht dan anders.

Mark Devos