De laagsten in rang die tot Belangrijke Mensen zijn verheven, landmeters die de artistieke smaak van Turnhout in kaart brengen, een Fransman die her en der wat stof verzamelt, en een geschilderd signaal aan de Wurger van de Linkeroever, opgesloten in de plaatselijke gevangenis. In Turnhout worden vanavond de eerste resultaten van het projekt Kunst & Maatschappij voorgelegd aan het publiek.

Het Cultuur- en Ontmoetingscentrum de Warande in Turnhout had zestien kunstenaars om hun medewerking aan het projekt Kunst & Maatschappij verzocht. Uiteindelijk werden het er nog een paar meer, omdat enkele kunstenaars zich uit eigen beweging bij het projekt hebben aangesioten. Op het lijstje van de organizatoren stonden Annemie Van Kerckhoven en Danny Devos, Daniel Dewaele, Marc Schepers, Ann Boons en Johan Rottiers, en daamnaast nog tien buitenlandse kunstenaars. De bedoeling was dat elk van hen tien dagen lang. van 30 juni tot 10 juli, in Turnhout zou verblijven, en dat zij daarbij in een soort van internaatssfeer ook de maaltijden samen zouden gebruiken Jan Cools, hoofd van de Dienst Tentoonstellingen in De Warande : "Voor een aantal kunstenaars werd zelfs in een echt internaat een verblijf gezocht. Want Turnhout is nu eenmaal een internaatsstad, en het was de bedoeling dat elk van de kunstenaars aan een projekt zou werken waarin hij of zij ze een kommentaar zou leveren op de sfeer die er in Tumbout hangt." Dat de deelnemende kunstenaars zomaar een reeds bestaand werk in Tumhout zouden deponeren, daar kon geen sprake van zijn. Tijdens hun verblijf moesten ze een nieuw projekt uitwerken. Elke avond zou daarbij iedere kunstenaar één pagina met eventuele kommentaar bij het work in progress inleveren, en 's anderendaags al zouden die pagina's naar de drukker worden gebracht.

Vanavond, bij de finissage van het projekt, zal ook het logboek worden voorgesteld waarin die pagina's gebundeld werden. En geen deelnemende kunstenaar die niet entoesiast is over de sfeer waarin ze tijdens de voorbije tien dagen aan hun projekt hebben kunnen werken. Cools: "Eén groot atelier was het hier, en geleidelijk aan zag je soms het projekt van een kunstenaar met dar van een ander samenklitten. Het was ook de bedoeling dat ook het personeel van De Warande met het projekt zou gaan meeleven. En ook dat blijkt bijzonder goed gelukt."

"Ik heb aan de meeste mensen een grondige hekel" , schrijft Danny Devos in een brief die in het logboek moet worden afgedrukt. Maar hekel of niet, zelfs hij spreekt met groot entoesiasme over wat er de voorbije dagen in Turnhout is gebeurd.

Kroonluchter Wat er vanavond op de tentoonstelling in De Warande te zien zal zijn, is uiteindelijk niet z0 belangrijk, zegt Cools. Belangrigker waren de manier waarop de kunstenaars tijdens de voorbereidende faze met de plaatselijke bevolking zouden gaan samenwerken en de kleine mentaliteitsveranderingen die daaruit konden ontstaan.

Op het lage hek voor de ingang van Highlights and Notes niel Dewaele nu net tesiau van zijn verblijf aangebracht. Wie op het gebouw toestapt krijgt een enorm opschrift te lezen: "Belangrijke Mensen' Pas in het kultureel centrum kun je door de ramen aan de achterkant van dat opschrift de uitvergrote portretten zien: foto's van personeelsleden van de Stad Turnhout. Werkzaam bij de reinigingsdiensten of de dienst Plantsoenen, De laagsten in rang Belangrijke Mensen.

Pierre Estable lekende her en der wat goudstrepen, en ging elders dan weer wat stof verzamelen. Op de kaart van Turnhout legden Johan Rottiers en de Nederlander Georges Uittenhout een raster, en met een videocamera gingen ze op zock naar die plaatsen in Turnhout waar op de kaart de horizontalen de vertikalen snijden. Op elk van die punten, 250 meter van elkaar verwijderd, lieten ze de videocamera één minuut lang een cirkel beschrijven. Die fragmenten zullen samen een film van anderhalf uur vormen. Rottiers: "Voor ons was het een zoektocht naar kunst, en alles bij elkaar was ook dat allicht slechts een aanleiding om kontakten te leggen met de plaatselijke bevolking.

Ze hebben op de wonderlijkste plaatsen gefilmd. In huiskamers, in een ziekenhuis, midden op de ring rond Tumnhout, en afgelopen maandag begaven ze zich in een bootje op een vijver. Op elk van de punten vroegen ze eigenaars, werknemers, of gewone passanten iets aan te wijzen wat ze kunst vonden. Ook die antwoorden, op polaroid vastgelegd, zullen vanaf vandaag in De Warande en het plaatselijke VVV-kantoor te zien zijn: een konijn, een hond, een getatoeëerde rug, een oude molen, of de kroonluchter van de plaatselijke pastoor.

Wurger Buiten zal allicht ook het enorme dubbelportret hangen dat Danny Devos heeft geschilderd. Zijn obsessieve belangstelling voor seriemoordenaars leek een paar jaar terug nog ietwat buitenissig. Vandaag lijkt ze dat al heel wat minder, nu The Silence of the Lambs ook hier zo'n uitzinnig sukses heeft gehad. Ook met de Wurger van de Linkeroever, die achter de Warande in de plaatselijke gevangenis verblijft, had Devos wat willen doen. Devos, in een brief aan de gevangene : "Je weet dat ik bepaalde gelijkenissen ontwaar tussen kunstenaars en misdadigers. Ik zal ongeveer beschrijven hoe dat met mij zit, en misschien kun je dan wel enkele herkenningspunten ontdekken."

De gevangene werkte maar wat graag mee. Als een ware noodkreet klinkt zijn antwoord, maar vanaf het begin ging de gevangenisdirektie dwarsliggen. Nu zal dat dubbelportret aan de buitenmuren komen te hangen. Aan de ene kant dat zelfportret van Devos, aan de andere het portret van de Wurger. Als een signaal is het bedoeld, aan de Wurger, die her vanuit zijn raam zou moeten kunnen ontwaren.

Eén projekt werd intussen afgeblazen, dat van Bedrijfsrevisie, een groep waarin zich zes van de deelnemende kunstenaars regelmatig verenigen, om het kunstmatige van een bepaalde kunstsituatie aan de kaak te stellen. "En dat laatste bleek hier allerminst nodig", zegt

Mare Schepers, bezielende kracht achter Bedrijfsrevisie, en met Daniël Dewaele ook initiatiefnemer van het projekt Kunst & Maatschappi). "De situatie van dit projekt is al te gezond."

Max Borka