In een recent interview liet de Indiaas-Engelse beeldhouwer Anish Kapoor zich ontvallen dat "kunst in een wereld waarin de meeste dingen perfect verklaarbaar zijn voor het overgrote deel onverklaard en onverklaarbaar moet blijven. Wie het recente werk dat Danny Devos presenteert in Galerie Annette de Keyser te zien krijgt, is geneigd zich bij hierbij aan te sluiten. Het vaagweg exotisch aandoende amalgaam van impressies en motieven dat er gepresenteerd wordt onder de noemer "Regained Speech' roept prikkelige verwondering op en lijkt aan elke dwingende interpretatie te ontsnappen.

Het afgelopen jaar verbleef DDV, zoals deze medestichter van de ooit legendarische noiseband en multidisciplinaire kunstvereniging Club Moral zichzelf noemt, lange tijd in Bangkok. Het contact met elders en anders deed zijn werk in een soort stroomversnelling belanden. Een eerste installatie uit de post-Thailandperiode is nu dus te zien in de Antwerpse thuisgalerie. Waar Devos zich de voorbije jaren intensief-obsessief toespitste op het onderzoeken van obscure grenssituaties, spreekt uit zijn huidige werk een vreemd en misschien wel bedrieglijk soort lichtheid. In zijn vroege performances tastte hij de limieten van het menselijke uithoudingsvermogen en de wilskracht af. Vanaf 1987 ging hij zich als een geraffineerd kunstenaar-socioloog toeleggen op een veelvormig onderzoek naar de parallellen tussen de geestesgesteldheid van de kunstenaar en de 'serial killer'. Dat leidde in 1996 onder meer tot de presentatie van de installatie 'Daders van Dodingen' in de ruimte van galeriehoudster Annette Dekeyser, waarbij de kijker geconfronteerd werd met de indringende blik van een hele reeks moordenaars psychopaten. Anno 2000 is Devos een nieuwe richting ingeslagen. Goedkope prints van bewerkte digitale foto'swaarop eetstalietjes, alimentaire stillevens, taferelen in Thaise tempels en Aziatische supermarkten te zien zijn - werden in de ruimte opgehangen als een soort fries. Daartussen hangen kleurige doeken in glanzende zijde, staan kijkdoosjes met 'gestolde herinneringen' opgesteld en zijn her en der portretten van zwerfhonden aangebracht. Deze heterogene verzameling elementen wordt bijeengehouden door de vage geur van wierook, jasmijn en de schelle klank van inlandse muziek. 'Ik trok in januari 1999 voor het eerst naar Thailand in het kader van de tentoonstelling 'Alter Ego', die werd opgezet door Silpakorn University en de Europese Commissie', verduideljkt Devos. 'Twaalf Europese kunstenaars werden uitgenodigd om een gezamenlijk project op te zetten met lokale kunstenaars. Ik heb er op initiatief van de curator samengewerkt met de Thaise kunstenaar Sutee Kunavichayanont. Wi hebben vooral gesprekken gevoerd over vragen als 'hoe kom je er als kunstenaar toe om werk te maken?', 'waarom maak je een werk?', 'wat doe je ermee? enzovoorts. Wij zijn ook dieper ingegaan op de verschillen in de situatie van de kunstenaar in België en die in Azië. Voortbouwend op die idee is een installatie ontstaan, voor de realisatie van het uiteindelijke werk hadden wij onszelf een aantal beperkingen opgelegd. Er mochten geen bestaande werken worden gepresenteerd, niets mocht gemaakt worden door externe specialisten, we mochten alleen gebruik maken van materiaal waarover iedereen kon beschikken en alle transportmiddelen, met uitzondering van de stadsbussen, waren taboe. Op die manier wilden we een aantal voorwaarden creēren zonder exact voorop te stellen hoe het eindresultaat er uiteindelijk zou uitzien.' In de huidige tentoonstelling is een relict van het Alter Ego-project opgenomen, twee loodzware boeken die de 'symbiose' tussen DDV en zijn partner met wie hij samen 3B vormde (Belgium-Bangkok-Bantam). 'We waren op zoek naar een manier om ons werk te versmelten tot een entiteit en zochten een naam om dat te benoemen', zegt Devos. 'We lieten de computer een reeks anagrammen van onze namen genereren met als resultaat meer dan vierduizend bladzijden bestaande Engelse woorden. Zonder het te beseffen, speelden we daarmee in op een Indiase traditie die een bezoeker voor ons beschreef. De letters van je eigennaam worden door elkaar gehusseld, iemand noteert alle mogelijke combinatiemogelykheden en op basis van dit soort berekeningen worden uitspraken gedaan over je huidige leven, je vorige levens en die die nog moeten komen.' Heel even klinkt alsof Devos tijdens zijn verblijf helemaal in de ban raakte van een boeddhistisch geïnspireerd mysticisme of een esotherische reïncarnatieleer. In werkelijkheid is de invloed die het leven in het verre oosten op zin denken uitoefende veel subtieler. *Het werk dat ik de laatste jaren heb gemaakt en de ideeën die ik er op nahoud, worden me hier niet altijd in dank afgenomen. In Thailand houden ze er vanuit een ander soort bewustzijn en een andere kijk op het leven totaal verschillende kunstopvattingen op na. Niets is in hun optiek voor altijd, en wat je doet is alleen maar zinvol voor jezelf op een bepaald moment in een bepaalde constellatie. Wat daar achteraf mee gebeurt is van geen tel; een kunstwerk hoeft dan ook geen eeuwigheidswaarde te hebben. Dat besef heeft mij geholpen om te kappen met mijn projecten rond seriemoordenaars. Tien jaar geleden wou ik voor mezelf achterhalen wat het verband was tussen de activiteiten van een kunstenaar en van een moordlustige crimineel. Nu heb ik het gevoel dat ik weet wat beide types mensen linkt. Het gaat om een onweerstaanbare drang om iets te doen wat niets oplost en totaal geen nut of zin heeft.' De breuk met het vorige werk lijkt radicaal, maar toch is er nog een aantal elementen die terugverwijzen naar eerdere projecten en preocuppaties. Voor de mini-installatie 'Foodstall" bijvoorbeeld, waarbij een portret van een hond samen met een foto van bekende figuren als Lee Harvey Oswald, Karen Carpenter en de vermoorde Elizabeth Short alias The Black Dahlia werden samengebracht in een rubberen afgietsel van Devos eigen lichaam, maakte de kunstenaar gebruik van de database die hij al vijftien jaar bijhoudt. In deze gegevens bank per datum en dag worden, zonder rekening te houden met het jaartal, een aantal belangwekkende gebeurtenissen, zoals geboorte of overlijden van prominenten of anonieme slachtoffers van gewelddadge aanvallen, gecatalogiseerd.

'Dit werk refereert in eerste instantie aan een soort lekkernij, gedroogde vissen -of inktvisvellen, die in Thailand wordt verkocht door straatventers', zegt Devos. 'De latex waarin de foto's vervat zitten is een soort huid. De beelden verwijzen naar dingen die in het verleden gebeurd zijn op de datum waarop ik in Thailand de snapshots van de afgebeelde zwerfhonden nam. Het zijn verwijzingen naar het soort herinneringen en gedachten die ais het ware in je huid ingegroeid zitten en at en toe weer door je hoofd flitsen. Op die manier ga ik na wat een herinnering nu precies is, hoe je die kunt overbrengen en tastbaar maken.

Een nieuw element in dit alles lijken de foto's van loslopende straathonden die als een soort leid motief fungeren in 'Speech regained'. 'Ik was al een tijd bezig met het fotograferen van die honden toen ik besefte dat hun situatie erg veel gelijkenissen vertoonde met mijn situatie als vreemdeling in Bangkok: ze zijn vrij en zelfstandig maar tegelijk impliceert dat ook dat er niemand voor hen zorgt en ze nergens thuis horen. Na verioop van tijd wist iemand mij te vertellen dat er een Thais geloof bestaat, dat ook in Monogolie voorkomt, waarbit men vooropstelt dat misdadigers in hun volgende leven gereïncarneerd worden in de gedaante van een hond. Je ziet, je bent al jaren met lets bezig, weet niet goed waarom en plots vallen de puzzelstukjes in elkaar. Dat is misschien wel de essentie van het proces van het kunstenaarschap.'

"Speech regained', Danny Devos, tot 13 mei in Galerie Annette de Keyser Belliardstraat 19, 1000 Antwerpen inlichtingen: 03/231.90.56.

Van woensdag tot en met zaterdag telkens van 14 tot 18 uur.